الأنوار الإلهیة

الأنوار الإلهیة یکی از آخرین آثار منطقی و کلامی شمس الدین سمرقندی (د. 722ق.) است. این کتاب به درخواست دولت­مردی فاضل به نام ”فلک الدین“ ابو المعالی عبد الله بن علاء الدین علی بن محمد تبریزی نوشته شده که ابن فوطی (ق. 723ق.) وی را در تبریز ملاقات کرده و در مجمع الآداب خود به نیکی ستوده است. به دلائلی که در پیش­گفتار مصحّح کتاب آمده، الأنوار احتمالاً در فاصلۀ سال­های 688 تا 690ق. (یا نهایتاً تا 695ق.) تالیف شده است. 

کتاب الأنوار در سه مطلع (بخش) تنظیم شده است: منطق، مبادی علم کلام، و مسائل علم کلام. بخش منطق کتاب تا حدود زیادی چکیدۀ مباحثی است که نویسنده پیش از این در قسطاس الأفکار به آنها پرداخته است. دو بخش کلامی هم برگرفته از مطالب اثر مشهور نویسنده با عنوان الصحائف الإلهیة است. میان الأنوار و دیگر آثار منطقی و کلامی سمرقندی اما تفاوت­هایی از نظر ساختار و درون­مایه دیده می­شود که شایسته است در پژوهش­های مربوط به اندیشۀ سمرقندی به درستی مورد توجه قرار گیرد.