تأملاتی در وجودشناسی ابونصر فارابی

ابونصر فارابی را می‌توان اولین «فیلسوف»، به‌معنای حقیقی کلمه، در عالم اسلام دانست. او مهم‌ترین مسائل تاریخ فلسفه را، که توسط فیلسوفان بزرگ پیشین طرح شده‌بود، در بستر فکری-سیاسی-دینی که خود در آن قرار داشت بازطرح کرد. پاسخ‌های او به این مسائل به دلیل عمق اندیشۀ فلسفی‌اش، علی­رغم برخی شباهت‌های ظاهری _حتی در احکام و اصطلاحات_ ،حامل روح و معنایی جدید متناسب با این بستر بود. در یک سنت غالبِ پژوهشی، اندیشۀ بدیع و آرای نو‌آورانۀ فارابی، به‌ویژه  در ساحت فلسفۀ نظری، گاه در سایۀ قوت و نظام‌مندی فلسفۀ سینوی و گاه به دلیل غلبه و مقبولیت فلسفۀ صدرایی، مغفول مانده است. در اکثر پژوهش‌ها، به­ویژه در حوزۀ فلسفۀ نظری فارابی، به منظر و مقصود فلسفی او آن‌گونه که برای خودش مطرح بوده بی‌توجهی شده و تفاوت مهم یا مؤثری میان نظام، مبانی و آرای او با ابن‌سینا و حتی گاه ملاصدرا دیده نشده است. در پژوهش حاضر تلاش شده است با تأمل در برخی مفاهیم بنیادین  فلسفۀ اسلامی در آثار فارابی (از جمله موجود، ماهیت، امکان و وجوب) و فهم آن‌ها بر اساس متونی که در انتسابشان به او اطمینان نسبی وجود دارد، تصویر دقیق‌تری از اندیشۀ این فیلسوف بزرگ در حوزۀ وجودشناسی ارائه شود.