نخستین نشست از سلسله میزگردهای علمی «مدرسۀ خوانشهای معاصر از نظریه اعتباریات علامه طباطبایی» با محوریت «چالشهای پیش روی استدلالپذیری اعتباریات عملی» با حضور استادان و پژوهشگران حوزه فلسفه اسلامی، در شعبۀ قم مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، نخستین میزگرد علمی مدرسۀ «خوانشهای معاصر از نظریۀ اعتباریات علامه طباطبایی» با موضوع «چالشهای پیشروی استدلالپذیری اعتباریات عملی» روز شنبه ۲۵ بهمنماه در محل شعبۀ قم مؤسسه برگزار گردید.
در این نشست، حجتالاسلام عبدالله محمدی، عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، بهعنوان ارائهدهنده، حجتالاسلام احسان کرمانشاهانی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه، بهعنوان ناقد و حجتالاسلام مهدی خیاطزاده بهعنوان دبیر علمی حضور داشتند.
در آغاز، دکتر محمدی ضمن تفکیک میان «عملیات اعتبار» و «ادراکات اعتباری»، به تبیین دیدگاه علامه طباطبایی و شهید مطهری پرداخت و تأکید کرد که در ادراکات اعتباری امکان اقامه برهان وجود ندارد، زیرا قضایای اعتباری فاقد رابطه ضروری میان موضوع و محمولاند. وی افزود: این امر موجب میشود که در حوزههای هنجاری علوم انسانی، مانند اخلاق و فقه، نتوان به معنای کلاسیک از برهان بهره برد.
او در ادامه، دو راهکار برای خروج از نسبیگرایی اخلاقی پیشنهاد کرد: نخست، بازگرداندن «بایدها» به ضرورتهای علی تکوینی، و دوم، گسترش مفهوم «نفسالامر» برای تعریف معیار صدق در ساحت اعتباریات.
در ادامه، حجتالاسلام کرمانشاهانی در نقد این دیدگاه تأکید کرد که نفی برهان در نظریۀ علامه به معنای نفی مطلق استدلال نیست، زیرا اعتباریات بهطور طبیعی و تکوینی زاده واقعیتهای انسانیاند و میتوان در چهارچوب قیاس، تمثیل و استقراء از آنها بهره برد.
وی ضمن اشاره به تأثیر تحولات فکری غرب در برانگیخته شدن حساسیت این بحث، تصریح کرد: نظریۀ اعتباریات، نسبیگرایی را در پی ندارد، چرا که گزارههای بنیادین اعتباری مانند «حسن عدل» بر پایه فطرت مشترک انسانی استوارند. او پیشنهاد داد که «اعتباریات» بهعنوان «صناعت ششم» در منطق با قواعد خاص خود مطرح شود.
این نشست با جمعبندی دبیر علمی و طرح ایدههایی برای بازتعریف «حکمت عملی برهانی» در چارچوب فلسفۀ اسلامی به پایان رسید.